Nguyeãn Du

Trong thaùng 7 naêm 1994, ngöôøi Vieät Nam coù moät tin vui. Ñoù laø tin "Tìm Thaáy Moät Baûn Truyeän Kieàu Ñöôïc Vieát Tay Töø Naêm 1894, taïi Luaân Ñoân."

Haàu nhö taát caû chuùng ta ñeàu phaûi nhaän raèng Truyeän Kieàu laø moät aùn vaên tuyeät taùc trong vaên chöông Vieät Nam. Ngöôøi vieát Truyeän Kieàu laø Ñaïi Vaên haøo Nguyeãn Du töï laø Toá Nhö. Nguyeãn Du ñaõ theo "Truyeän Thuùy Kieàu" cuûa Thanh Taâm Taøi Nhaân, beân Trung quoác ñeå vieát Ñoaïn Tröôøng Taân Thanh töùc laø "Truyeän Kieàu" ngaøy nay. Duø vaäy, "caùc nhaø pheâ bình vaên hoïc ñeàu cho raèng, Ñoaïn Tröôøng Taân Thanh cuûa Nguyeãn Du laø moät taùc phaåm coù tính caùch saùng taïo." (1).
Khi ñoïc Truyeän Kieàu, ai cuõng phaûi khen ngôïi Nguyeãn Du ñaõ vieát nhöõng doøng thô taû tình, taû caûnh thaät ñaët saéc. Nhöng, neáu chuùng ta ñoïc Truyeän Kieàu chæ ñeå thöôûng thöùc caùi hay taû caûnh, taû tình thì chöa ñuû. Taïi sao? Taïi vì Nguyeãn Du voán ñaõ töøng laøm quan vôùi nhaø Leâ, nhöng nay phaûi ra laøm quan cho nhaø Nguyeãn. Ñieàu naøy OÂng cho laø loãi ñaïo vôùi nhaø Leâ. Neân OÂng ñaõ vieát Truyeän Kieàu ñeå gôûi gaám taâm söï cuûa mình. OÂng möôïn lôøi naøng Thuùy Kieàu ñeå than thôû vôùi Nhaø Leâ: "Kim Lang ôi! Hôõi Kim Lang! Thoâi thoâi thieáp ñaõ phuï chaøng töø ñaây!"

Ñieàu ñaëc bieät hôn nöõa, laø khi vieát Truyeän Kieàu, Nguyeãn Du ñaõ ñöa ra nhöõng vaán ñeà troïng ñaïi veà quan ñieåm nieàm tin trong Nho giaùo, trong Phaät giaùo vaø nieàm tin rieâng cuûa OÂng.

Nho giaùo tin vaøo Trôøi, töùc laø Thöôïng Ñeá. Trong Truyeän Kieàu, Nguyeãn Du ñeà caäp raát nhieàu veà nieàm tin Nho giaùo. Vieát Truyeän Kieàu tôùi 3240 caâu, theá maø môùi vieát ñeán caâu soá 7, Nguyeãn Du ñaõ ñeà caäp ñeán "Trôøi", OÂng vieát: "Laï gì bæ saéc thö phong, Trôøi xanh quen thoùi maù hoàng ñaùnh ghen."

Trong nieàm ñôùn ñau, nhìn con phaûi baùn mình chuoäc cha, Vöông OÂng than thôû: "Trôøi laøm chi cöïc baáy Trôøi!"

Thuùy Kieàu coù khi ñaõ phoù thaùc soá phaän cuûa mình cho Trôøi: "Cuõng lieàu nhaém maét ñöa chaân, Thöû xem Con Taïo xoay daàn tôùi ñaâu?"

Nieàm tin vaøo Trôøi cuûa Nho giaùo ñaõ ñöôïc Nguyeãn Du vieát roõ raøng nhö sau:
    "Ngaãm hay muoân söï taïi Trôøi, Trôøi kia ñaõ baét laøm ngöôøi coù thaân,
Baét phong traàn phaûi phong traàn, Cho thanh cao môùi ñöôïc phaàn thanh cao."

Nho gia tin raèng Trôøi ñaõ ñònh cho ai soá maïng theá naøo, thì ngöôøi ñoù phaûi chòu vaäy maø thoâi. Chính Khoång Töû daïy: "Töû sinh höõu meänh, phuù quùy do Thieân" (Cheát soáng coù maïng, giaøu sang taïi Trôøi).

Neáu chuùng ta ñeå yù seõ thaáy Nguyeãn Du khoâng nhöõng ñeà caäp ñeán Nho giaùo maø OÂng cuõng ñeà caäïp ñeán Phaät giaùo nöõa: "Ræ raèng: Nhaân quûa dôû dang." Nhaân quûa laø moät giaùo lyù raát quan troïng cuûa Phaät giaùo. Nguyeãn Du giaûng giaûi theâm raèng:
            "Kieáp xöa ñaõ vuïng ñöôøng tu, Kieáp naøy chaúng keûo ñeàn buø môùi xuoâi."

Daàn veà cuoái truyeän, nieàm tin cuûa Phaät giaùo ñöôïc Nguyeãn Du dieãn ñaït roõ raøng hôn nöõa:    "Ñaõ mang laáy nghieäp vaøo thaân, Cuõng ñöøng traùch laãn Trôøi gaàn,
        Trôøi xa, Thieän caên ôû taïi loøng ta, Chöõ taâm kia môùi baèng ba chöõ taøi."

Nghieäp laø gì? Phaät giaùo tin raèng "nghieäp do mình, töï nôi mình gaây ra, khoâng coù OÂng Trôøi ôû trong caùi NGHIEÄP. Mình gaây ra 'caùi nghieäp' thì mình chòu keát quaû vaø aûnh höôûng cuûa nghieäp aáy... Nhaø Phaät chuû tröông nghieäp baùo; khoâng coâng nhaän meänh Trôøi"(2).

    Nho giaùo daïy Ñeä Töû tin vaøo Trôøi. Phaät giaùo daïy Phaät Töû tin vaøo chính mình. Ñöùc Phaät daïy raèng:  "Toäi loãi do taâm cuûa ngöôøi taïo ra, khoâng ai coù quyeàn thöôûng phaït ñöôïc." (3). Vì "Nghieäp löïc do taâm taïo, nghieäp löïc cuõng do taâm huûy dieät. Töï chính mình taïo laáy, roài töï chính mình huûy dieät. Khoâng coù moät vò Thaàn Linh naøo coù quyeàn huûy hoaïi hoaëc ban phöôùc cho ai caû."(4). Cho neân: "Haïnh phuùc hay ñau khoå do mình chuû ñoäng troïn veïn, chôù khoâng do ai khaùc, ngay Phaät, Trôøi cuõng khoâng döï phaàn trong ñoù."(5). Vò Hoøa Thöôïng daïy theâm raèng: "Ñöøng bao giôø xem Ñöùc Phaät ñuû caû quyeàn naêng ban phuùc, giaùng hoïa. Cuõng khoâng neân yû laïi, gôûi gaém caû cuoäc ñôøi mình vaøo quyeàn naêng cuûa Ngaøi. Neáu coù tö caùch ñoù laø phaûn boäi Ñöùc Phaät vaø cuõng khoâng phaûi laø ngöôøi Phaät Töû."(6).

Nhö vaäy, trong Truyeän Kieàu, Nguyeãn Du ñaõ ñeà caäp ñeán "Thieân meänh" cuûa Ñaïo Nho, Caùi Nghieäp" cuûa Ñaïo Phaät.

Ngoaøi ra, Nguyeãn Du coøn noùi ñeán moät nieàm tin cuûa rieâng OÂng. OÂng vieát:  "Coù Trôøi maø cuõng taïi ta."

Ñieàu naøy, Nguyeãn Du ñaõ ñi ñeán nieàm tin gioáng nhö nieàm tin trong Ñaïo cuûa Chuùa Cöùu Theá Jeâsus. Chuùa Cöùu Theá Jeâsus ñaõ daïy: "Vì Thöôïng Ñeá yeâu thöông nhaân loaïi, ñeán noãi ñaõ ban cho hoï Con Moät cuûa Ngaøi, haàu cho heã ai tin Con aáy khoâng bò hö vong, nhöng ñöôïc söï soáng vónh phuùc." (Phuùc aâm Giaêng 3:16). Soáng vónh cöûu laø seõ ñöôïc soáng ôû Thieân Ñaøng vôùi Chuùa Cöùu Theá Jeâsus maõi maõi. Thaät phöôùc bieát bao! Trong caâu naøy coù hai ñieåm chính: (1) Thöôïng Ñeá töùc laø Trôøi; (2) heã ai, trong ñoù coù "ta."

A.- Khi Nguyeãn Du noùi "Coù Trôøi." OÂng ñaõ noùi ñuùng vaøo ñieàu quan troïng trong Ñaïo Chuùa. Ñaïo Chuùa noùi: "Trôøi" vaø noùi roõ, vì "Trôøi" ñaõ yeâu thöông nhaân loaïi. Nhìn vaøo nhaân loaïi, ai cuõng thaáy ñaày daãy toäi loãi nhö: "Gian aùc, hieåm ñoäc, noùi xaáu, phao vu, gheùt Thöôïng Ñeá, xaác laùo, kieâu caêng, khoaùc laùc, öa tìm caùch laøm aùc môùi meû, nghòch cha meï, khoâng phaân bieät thieän aùc, boäi öôùc, khoâng tình nghóa khoâng thöông xoùt." (Thaùnh thö, La maõ 1:29-31. BDY). Duø nhaân loaïi toäi loãi nhö vaäy, Thöôïng Ñeá cuõng thöông yeâu ñaõ baèng loøng ban boá cho nhaân loaïi Con Moäït cuûa Ngaøi, laø Chuùa Cöùu Theá Jeâsus, laø Ñaáng ñaõ ñeán traàn gian vaø ñaõ chòu khoå hình treân caây thaäp töï nhö moät toäi nhôn, duø Ngaøi voâ toäi, ñeå chòu hình phaït thay cho nhöõng ngöôøi bieát mình coù toäi baèng loøng tin nhaän Ngaøi laøm Cöùu Chuùa cuûa mình.

B.- Khi Nguyeãn Du noùi "cuõng taïi ta." OÂng ñaõ noùi ñuùng vaøo ñieàu quan troïng nöõa ôû trong Ñaïo cuûa Chuùa. Ñaïo cuûa Chuùa noùi: ‘ta,’ ôû trong chöõ ‘heã ai;’ nghóa laø "heã ai tin Con aáy," töùc laø tin Ñöùc Chuùa Jesus laø Con Ñöùc Chuùa Trôøi." Ta phaûi tin. Taïi sao? Vì duø Chuùa Cöùu Theá Jeâsus ñaõ hoaøn taát chöông trình cöùu roãi nhaân loaïi maø Thöôïng Ñeá ñaõ hoaïch ñònh ñeå cöùu loaøi ngöôøi, nhöng khoâng phaûi vì vaäy maø taát caû nhaân loaïi ñeàu ñöôïc cöùu. Söï cöùu roãi phaûi coù ôû hai phía: Moät beân laø do Thöôïng Ñeá, moät beân laø do loaøi ngöôøi. (a) Beân phía Thöôïng Ñeá, laø "Trôøi." Ngaøi ñaõ hoaøn taát ñieàu Ngaøi caàn phaûi laøm, laø Con Ngaøi ñaõ chòu cheát thay cho toäi nhôn treân caây thaäp töï. (b) Beân phía loaøi ngöôøi laø ta. Ta phaûi tin nhaän Ñöùc Chuùa Jeâsus laøm Cöùu Chuùa cuûa mình chính. Thaùnh Kinh daïy roõ: "Vì chính bôûi aân hueä maø anh em ñaõ ñöôïc cöùu, nhôø loøng tin." (EÂ pheâ soâ 2:8. LM. Nguyeãn theá Thuaán). AÂn hueä laø do "Trôøi", coøn loøng tin laø do chuùng ta.

Thöôïng Ñeá cho chuùng ta ñöôïc töï do, chuùng ta ñöôïc tuøy yù quyeát ñònh tin hay khoâng tin Con cuûa Ngaøi laø Ñöùc Chuùa Jesus. Cho neân, chuùng ta coù theå noùi nhö Nguyeãn Du ñaõ noùi: "Coù Trôøi maø cuõng taïi ta."

Thöa Quùy Ñoäc giaû thaân meán, trong tình yeâu cao quyù cuûa Ñöùc Chuùa Trôøi, chuùng toâi thieát tha kính môøi Quùy Vò haõy thöïc hieän ñieàu Quùy Vò caàn neân laøm. Ñieàu ñoù laø Quyù vò tin nhaän Chuùa Cöùu Theá Jeâsus laøm Cöùu Chuùa cuûa chính Quyù vò. Xin ñöøng töø choái Chuùa Cöùu Theá Jeâsus vì Ngaøi ñaõ hy sinh ñeå chuoäc toäi cho chính Quùy Vò. Chuùa ñang môøi goïi Quùy Vò raèng: "Ta laø caùi cöûa, ai vaøo cöûa naøy seõ ñöôïc cöùu roãi." (Phuùc aâm Giaêng 10:9BDY). Hieän nay coù haøng tyû ngöôøi ñaõ baèng loøng böôùc vaøo "Cöûa cöùu roãi JEÂSUS". Ñöùc Chuùa Jesus ñang daønh saün nôi ôû vónh cöûu laø Thieân Quoác vinh hieån cuûa Ngaøi cho nhöõng ai baèng loøng tieáp nhaän Ngaøi, chòu laøm con daân cuûa Ngaøi.

Chuùng toâi öôùc ao ñöôïc gaëp Quùy Vò nôi phöôùc haïnh naøy. Caàu xin Thöôïng Ñeá Töø AÙi thaêm vieáng vaø ban phöôùc cho Quùy Vò./.

Cöôùc chuù: (1) Hoà Ñình Chöõ. BAÙO VIEÄT LUAÄN, ngaøy 4/3/94. Trang 55. (2) Vaân Haïc Vaên Hoøe. CHUYEÄN KIEÀU CHUÙ GIAÛI. Trang 599. (3) Hoøa Thöôïng Thích Thieän Hoa. PHAÄT HOÏC PHOÅ THOÂNG. KHOÙA I & II. Trang 114. (4) Tyø Kheo Thích Phöôùc Nhôn. YÙ NGHÓA QUY Y VAØ THOÏ GIÔÙI. Trang 82. (5) Hoøa Thöôïng Thích Thanh Töø. NGHIEÄP DAÃN LUAÂN HOÀI TRONG LUÏC ÑAÏO. Trang 7. (6) Hoøa Thöôïng Thích Thanh Töø. PHAÄT GIAÙO VÔÙI DAÂN TOÄC. Trang 113.