SÖÏ HIEÁU THAÛO TRONG ÑÖÔØNG CHÍNH ÑAÏO (Xuaát 20:12)

To read this page in Vietnamese, use Internet Explorer 4.0+ or Netscape 4.7+
or install VNI Font and configure VNI Font.

Con ngöôøi laø moät loaøi raát toát ñeïp, raát quyù giaù ôû giöõa coõi hoaøn vuõ vaïn vaät; vaø con ngöôøi cuûa moãi chuùng ta ñöông coù ñaây; ñöôïc sinh ra ñöôïc lôùn leân; ngoaøi Ñaáng Thöôïng Ñeá thì cha meï laø ngöôøi baäc nhaát maø chuùng ta ñaõ thoï ôn; vì nhôø coù cha meï neân môùi coù ta; nhö vaäy cha meï laø ngöôøi ñaùng cho chuùng ta phaûi kính meán vaøo baäc nhaát maø chuùng ta phaûi kính meán vaøo baäc nhaát ôû trong theá gian naày. Ñaïo chuùa cuõng nhö hieàn xöa; Daïy con ngöôøi phaûi laáy chöõ hieáu maø ñoái vôùi cha meï; Chöõ hieáu coù nghóa laø: Bieát thöông meán, kính troïng va ñeàn ñaùp caùi coâng sinh thaønh döôõng duïc cuûa cha meï.

Trong nho giaùo, saùch ñaïi hoïc coù caâu: "Vi nhaân töû chæ vi hieáu" nghóa laø ñaïo laøm con phaûi laáy söï hieáu thaûo cha meï laøm goác. Ngöôøi xöa cuõng coù caâu raèng "Thieân kinh vaïn ñieån hieáu nghóa vi tieân" nghóa laø ngaøn cuoán saùch cheùp muoân vaïn ñieån tích thì cuõng laáy vieäc hieáu thaûo laøm ñaàu nhaát. Kinh thaùnh cuûa Thöôïng Ñeá cuõng daïy raèng: "Haõy hieáu kính cha meï ngöôi, haàu cho ngöôi ñöôïc soáng laâu treân ñaát maø Gieâ Hoâ Va Ñöùc Chuùa Trôøi ngöôi ban cho." Nhö vaäy söï hieáu vôùi cha meï laø ñieàu raát quan troïng cho moãi moät con ngöôøi ñaõ sanh ra ôû trong theá gian naøy. Söï hieáu thaûo baèng caùch naøo? Coù phaûi laø khi cha meï ñaõ cheát maø coøn cuùng teá cho to lôùn; gioã quaûi cho linh ñình ñoát vaøng maõ cho thaät nhieàu môùi laø coù hieáu chaêng? Söï hieáu thaûo cuûa ñöùa con ñoái vôùi cha meï coát yeáu laø luùc cha meï ñang soáng.

I. LUÙC CHA MEÏ COØN SOÁNG:

Luùc cha meï coøn soáng laøm con phaûi bieát ñeàn ñaùp coâng ôn cuûa cha meï. Phaûi heát loøng yeâu meán cha meï; kính troïng cha meï toû ra baèng caùch aên ôû vaø vieäc laøm cuûa mình nhö: leã pheùp vôùi cha meï, cuï theå: Khi ñi bieát thöa; veà bieát trình; cha meï goïi thì daï; baûo thì phaûi vaâng. Luùc cha meï giaän con, coù raày la ñaùnh ñaäp! Laøm con khoâng pheùp caõi laïi; khoâng pheùp giaän laïi; khoâng pheùp oaùn gheùt cha meï. Khi cha meï quyeát ñònh baûo con ñieàu gì; laøm traùi yù cha meï. Khi cha meï giaø yeáu hay oám ñau, phaûi heát loøng saên soùc. Cha meï trong caûnh ngheøo; laøm con phaûi giuùp ñôõ daàu phaûi bôùt aên nhòn aên nhòn maëc cuûa mình. Khi cha meï qua ñôøi, thì choân caát caån thaän tuøy nhaø phong kieäm maø laøm cho phaûi leõ, moà maû cuûa cha meï thì phaûi thaêm vieáng söûa sang; Coâng ôn cuûa cha meï thì neân ghi nhôù luoân baèng söï kæ nieäm ôû trong loøng chôù khoâng neân baøy ra söï cuùng teá gioã quaûi;

Vì cuøng teá gioã quaûi, cha meï khoâng theå naøo aên hay höôûng ñöôïc; nhö vaäy muoán hieáu thaûo vôùi cha meï khi ñaõ cheát roài thì phaûi laøm theá naøo?

II. KHI CHA MEÏ ÑAÕ KHUAÁT ROÀI:

AÁy laø vaâng lôøi cha meï khi ñaõ khuaát roài cuõng nhö luùc coøn soáng. Khi cha meï coøn soáng muoán con khoâng hoang ñöôøng phoùng ñaûng; neân caám con khoâng ñöôïc chôi bôøi vôùi baïn beø beâ boái; khoâng ñöôïc röôïu cheø côø baïc leâu loûng ñieám ñaøng; thì khi cha meï qua ñôøi roài, cuõng phaûi giöõ ñieàu maø cha meï em ñaõ caám; khoâng daùm laøm ñieàu traùi yù cuûa cha meï maëc daàu cha meï ñaõ cheát roài.

Cha meï naøo cuõng thöôøng daïy con: Trong gia ñình, anh em chò em phaûi bieát yeâu thöông nhau, nhöôøng nhòn nhau, ñuøm boïc laãn nhau. Trong hoï haøng noäi, ngoaïi; Phaûi kính troïng, vaø leã pheùp vôùi baùc, chuù, coâ, dì, caäu, môï.

Lôøi day quyù baùu cuûa cha meï, laøm con phaûi vaâng giöõ laáy vaø laøm theo. Moät khi thaáy oâng anh, baø chò hay ñöùa em cuûa mình coù laøm ñieàu gì khoâng vöøa loøng mình, hoaëc laø ngang traùi ñi nöõam thì vì chöõ hieáu vôùi cha meï maø thöông laáy anh chò em cuûa mình, khoan dung, tha thöù, khoâng gheùt khoâng giaän, khoâng caâu chaáp. Hieáu vôùi cha meï cuõng phaûi lo töôõng ñeán anh chò em cuûa mình; em ngaõ, chò naâng; anh ngaõ em naâng, ñöøng ñeå ai cheát maëc ai. Coøn ñoái vôùi chuù, baùc, coâ dì, caäu môï, laø ngöôøi anh em ruoät vôùi cha meï; Thöông cha meï thì cuõng phaûi coù boån phaän thöông ñeán nhöõng ngöôøi aáy.

Toùm laïi, vaâng lôøi cha meï ñaõ daïy, giöõ ñieàu cha meï khi cha meï ñaõ caám, khoâng daùm laøm ñieàu traùi yù cha meï, aáy laø söï hieáu thaät cuûa ngöôøi laøm con ñoái vôùi cha meï khi cha meï ñaõ cheát roài. Coøn nhö laáy söï cuùng teá gioã quaûi maø cho laø coù hieáu thì khoâng phaûi laø chính lyù.

III. KHOÂNG NEÂN BAØY RA SÖÏ CUÙNG GIOÃ

Vì cha meï khoâng theå veà laïi döông traàn, cuõng khoâng theå aên hoaëc höôûng nhöõng vaät thöïc maø con chaùu cuùng teá; neáu aên höôûng ñöôïc thì moät naêm coù 365 ngaøy maø cuùng teá cha meï, oâng baø coù moät vaøi ngaøy maø thoâi; thì nhöõng ngaøy khaùc cha meï, oâng baø aên höôõng vaøo ñaâu? Con ngöôøi soáng coù caùi thaân theå xaùc thòt, thì caàn phaûi aên uoáng ñeå laáy chaát boå nuoâi thaân; chôù khi cheát roài, linh hoàn laø theå voâ hình thì khoâng coøn aên uoáng gì ñöôïc nöõa; vaû laïi linh hoàn cuûa con ngöôøi khoâng cö truù ôû coõi ñôøi naøy ñöôïc. Ngaïn ngöõ coù caâu: "Ngöôøi ñôøi moät caûnh hai queâ; soáng gôûi thaùc veà." Khi ñaõ thaùc veà queâ roài thì khoâng coøn trôû laïi caûnh taïm nöõa; Laïi moät ñieàu chuùng ta neân xeùt cho kyõ, aáy laø: Neáu linh hoàn cuûa cha meï, oâng baø caàn aên höôûng nhöõng vaät thöïc cuûa ñôøi naøy, thì sao ngöôøi ta khoâng cuùng quaûi moãi ngaøy; moät naêm chæ cuùng quaûi moät vaøi laàn thì laøm sao maø phaûi leõ ñöôïc! Thaät ra thì cuùng quaûi; cha meï khoâng theå aên ñöôïc maø coøn gaây neân caùi aán töôïng cho nhieàu ngöôøi nghó raèng: sau khi cha meï oâng baø qua ñôøi roài, mình coøn phaûi lo cuùng gioã nöõa, neân hoï khoâng laøm troøn boån phaän lam con, laøm chaùu ñoái vôùi cha meï, oâng baø luùc ñang soáng! Cuõng coù nhieáu ngöôøi ñoái xöû vôùi cha meï, oâng baø luùc ñang soáng raát baïc beõo; thieáu leã nghóa, thieáu hoâm sôùm, thieáu söï cung phuïng; ñeán khi cha meï, oâng baø cheát thì cuùng teá raát long troïng; leã vaät raát linh ñình; ngaøy gioã, ngaøy chaïp thì laøm raát kính caån vaø thònh soaïn! Laøm nhö vaäy khoâng ích gì cho cha meï, cho oâng baø, maø coøn laøm buoàn tuûi cho cha meï, oâng baø thì coù! Ngöôøi xöa töøng ñaõ coù caâu than traùch raèng: "Soáng moät mieáng chaúng cho aên; cheát laøm vaên teá ruoài." Muoán traùnh caùi teä ñoan cho xaõ hoäi cuøng laøm theo chaân lyù, neân ngöôøi coù ñaïo khoâng cuùng gioã cha meï, oâng baø. Song ñeå töôûng nhôù ñeán caùi ngaøy cha meï, oâng baø ñaõ töø traàn; chuùng ta coù theå giöõ ngaøy aáy laøm ngaøy kyû nieäm, chôù khoâng phaûi ngaøy gioã. Nhöng haõy caån thaän e deã sa vaøo söï caùm doã cuûa ma quæ, taø thaàn maø traùi maïng leänh Thöôïng Ñeá chaêng? Ñeå traùnh khoûi vieäc caùm doã coù theå sa vaøo söï meâ tín dò ñoan, ta neân giöõ ngaøy sinh nhaät cuûa cha meï, oâng baø laøm ngaøy töôûng nieäm nhö caùc daân toäc ñaõ tin kính Thöôïng Ñeá vaäy.

CHÖÕ HIEÁU CHO TROØN

Ai theo Chính Ñaïo kính oâng baø
Thôø Chuùa cho troøn hieáu meï cha
Yeâu Chuùa yeâu ngöôøi yeâu ñaát nöôùc
Meán ñôøi meán ñaïo meán boâng hoa
Ra tay taùc hôïp neàn nhaân nghóa
Ñeå khoûi mang danh tieáng theá gia
Vöõng böôùc ñöôøng tröôøng treân chaùnh lyù
Thì ñôøi ta ñeïp töïa baøi ca.